सूड

“होणारे न चुके जरी तया ब्रम्हदेव येई आडवा.”

ऍम्सटरडम मधून निघालेली फ्लाईट डिट्रॉइट्ला उतरण्यापुर्वी ते विमान पेटवून लोकांना मारण्याचा कट असफल झाला.ही आजची ताजी आणि बहुचर्चीत बातमी प्रो.देसायांच्या नजरेतून सुटली नव्हती.
तेवीस वर्षाच्या सुशिक्षीत (?) व्यक्तीने असं करून कुणाचा सूड साध्य करण्याचा प्रयत्न केला होता कुणास ठाऊक.

मला ज्यावेळी आज संध्याकाळी प्रो.देसाई तळ्यावर भेटले तेव्हा प्रथम हा विषय काढून बोलल्याशिवाय त्यांना रहावलं नाही.
भाऊसाहेब म्हणाले,
“कुणी तरी म्हटलंय की खारट पाणी पाहिल्यावर तहानेलेल्या माणसाच्या तहानेवर जेव्हडा परिणाम होईल तेव्हडाच सूडवृतीचा परिणाम मनोभावनेवर होईल.”
हे ज्या कुणी म्हटलंय ते मला अगदी पटतं.सूडाने फक्त जे अमुल्य आहे त्याचा र्‍हास होईल.मग तो पैसा असो,मालमत्ता असो,किंवा आणखीन काही महत्वाचं असो.सूडाचा परिणाम नेहमीच काहीतरी नाश होण्यातच होतो.
मला वाटतं,लोकांच्या ह्या सूडवृत्तीचा हा इरादा जरा अतीच झाला आहे.लोकांकडे इतका शस्त्रांचा साठा असणं हे काही खरं नाही. त्यामुळेच गॅन्ग-वॉर चालू होतं.आणि त्याची परिणीती मग भयंकर हानीत होते.

मला माझ्या लहानपणीचं आठवतं.माझ्यात आणि माझ्या एका मित्रात वाकडेपण आलं. एकदा मी त्याला जोरात ढकललं.त्याचं डोकं भिंतीवर आपटलं.आणि तो खाली पडला तो उठेना.नंतर कळलं त्याला चक्कर आली.मला त्यावेळी वाटलं की माझ्या हातून त्याची हत्याच झाली.
मला त्यावेळी वाटलं होतं की माझे आणखी काही मित्र माझा द्वेष करतील.तो पण माझा द्वेष करील असं ही वाटलं होतं.नंतर त्याने मला माफ केलं ती गोष्ट वेगळी.आणखी सगळ्यात वाईट गोष्ट म्हणजे त्यावेळी माझ्या लक्षातही आलं नाही की मी त्याचा सूड का घेतला ते.

मला वाटतं लोकं विसरा आणि माफ करा अशा वृत्तीत राहिले तर जीवन सुखकर होईल.
युद्ध करण्याची खुमखूमी एव्हड्यानेच येते की दुसर्‍याचा देश आपण जिंकावा असं एखाद्या देशाला वाटतं.प्रथम लोकांनी शांत राहून विचार करावा की आपण असं करायला का उद्युक्त होतो.सूड नुसतंच नुकसानी करीत नाही तर त्याचा फैलाव ही होतो.एकमेकावर सूड घेतल्याने आपण ज्यांच्यावर प्रेम करतो त्यांचाही सूड घेतला जातो. जीवन उध्वस्त होतं,घरं उध्वस्त होतात.
मला वाटतं जगाचे कधीतरी डोळे उघडतील.सूडामुळेच नुकसानी होते हे लोकांच्या लक्षात येईल.आणि जगात शांतता नांदेल.पण ते होण्यापूर्वी किती अमुल्य गोष्टींचा र्‍हास करावा लागेल कुणास ठाऊक.”

प्रो.देसाई जरा भावनावश झालेले मी पाहिले.म्हणून मी त्यांना एव्हडंच म्हणालो,
“भाऊसाहेब,काही गोष्टी का घडतात हेच कळत नाही.पण एक मात्र नक्की.
“होणारे न चुके जरी तया ब्रम्हदेव येई आडवा.”
हे जे कुणी म्हटलंय ते मात्र मला अशावेळी अगदी पटतंय.”

श्रीकृष्ण सामंत (सॅन होझे कॅलिफोरनीया)
shrikrishnas@gmail.com

पहिला तारा पहाण्याचा प्रसंग प्रत्येक रात्रीचा.

“जरी माझं जीवन आनंदायी होतं तरी त्या आनंदावर माझा आवर असायचा.पण एखाद्या तृप्त जीवानात वाटावं तशी माझ्या जीवनात मी दिलचस्पी घेत नव्हतो.”

मला आठवतं त्या दिवशी मी दिल्लीहून दुपारची फ्लाईट घेऊन घरी आलो होतो.आदल्या दिवशीच्या मोठ्या मिटींगमुळे जरा थकवा आला होता.घरी आल्यावर फ्रेश होऊन थोडी विश्रांती घ्यायचं मनात होतं.
पण लिखीत निराळंच होतं.घरी आल्यावर कळलं की मि.महात्म्यांना जोरदार हार्ट ऍटॅक येऊन ते लागलीच निर्वतले. महात्मे आमच्या कॉलनीत राहायचे.

आल्या आल्या तसाच त्यांच्या घरी गेलो.महात्मे शेअरबाजारात ब्रोकर होते.कदाचीत शेअरमधे मंदी आल्याने त्यांची नुकसानी झाली असावी. त्याचा परिणाम असावा.त्यांचा मोठा मुलगा कमलाकर त्यावेळी कॉलेजमधे शिकायचा. वडीलांच्या पश्चात आता त्याच्यावर सर्व जबाबदारी आली होती.
महात्म्यांची आर्थीक परिस्थिती तशी चांगली होती.त्यानंतर कमलाकरने कॉलेज पुर्ण करून त्याच्या वडीलांच्या मित्राच्या शेअर बाजारातल्या फर्ममधे काम पत्करलं होतं.आणि आता कमलाकर स्वतः शेअर ब्रोकर झाला होता.
अशाच एका कंपनीच्या शेअर संबंधाने मी त्याला त्याच्या घरी भेटायला गेलो होतो.मला पाहून त्याला खूपच आनंद झाला.
मला म्हणाला,
“काका,तुम्हाला पाहिल्यावर माझे मला लहानपणाचे दिवस आठवले. आता पर्यंत पुला खालून बरंच पाणी वाहून गेलं. पण माझ्या लहानपणाच्या संवयी आठवायला काहीतरी कारणं लागतात.तुम्हाला बघून त्या आठावणी काढून मन मोकळं करावंसं वाटायला लागलं”
मी कमलाकरला विचारलं,
“कुठल्या संवयी?”

मला म्हणाला,
“आकाशात तार्‍यांकडे बघून जे काही मनात असेल ते पुरं होऊ दे असं त्या तार्‍याकडून मागून घेण्यावर त्यावेळी मी विश्वास ठेवायचो.
मी ज्यावेळी शाळेत होतो त्यावेळी माझ्या झोपायच्या खोलीतून खिडकीमधून प्रत्येक रात्री जो पहिला दिसेल त्या तार्‍याकडे मनातली इच्छा पुर्ण होण्यासाठी मागावं हा माझा रोजचा रिवाजच झाला होता.”
मी कमलाकरला म्हणालो,
“हे बघ,किशोर वयातली ही एक प्रकारची कसोटी म्हणा किंवा किशोर वयातली कटुअनुभवाची अनुभूती म्हणा ह्या संवयीची त्यासाठी मदत होत असते.
आपल्या पेक्षा भव्य असलेल्या गोष्टीशी आपलं काय नातं आहे हे पहाण्यासाठी ह्या संवयीतून आपला नेहमीचा प्रयत्न होत असतो.जरी मनातल्या मागण्यांची पुर्तता तार्‍यांकडून होत नसली तरी काही दृष्टीने तसं करणं काहींना बरं वाटतं.”

“काका,मी कॉलेजमधे गेल्यावर ह्या रिवाजाला जरा खंड पडला आणि त्याचं मुख्य कारण कॉलेजच्या जवळच्या ज्या इमारतीत मी रहात होतो त्यातली माझी खोली खिडकी पासून जरा दूरच होती.पण ज्यावेळी सुट्टीच्या दिवशी मी माझ्या घरी परत यायचो त्यावेळी वेळात वेळ काढून माझ्या जीवनात जे काय घडायाचं त्यावर विचार करायचो. आणि काही तरी नव्या गोष्टीसाठी तार्‍याकडे मागणी करायचो.”
कमलाकर सांगू लागला.
“एकदा एका वर्षी दिवाळीच्या सुट्टीत मी घरी आलो होतो.माझे बाबा त्या सुट्टीत निर्वतले होते.त्यांचा शेअर ब्रोकरचा व्यवसाय होता.त्या दिवाळीत मार्केटमधे खूपच मंदी आली होती.शेअरचे भाव खूपच खाली आल्याने माझ्या बाबांची बरीच आर्थिक हानी झाली होती.त्याचा त्यांच्या मनावर धक्का बसून हार्ट-ऍटॅकने ते गेले.हा मानसीक धक्का,अतीव दुःख,उदासिनता ह्यामुळे माझं डोकं नेहमी सुन्न व्हायचं. एकदा रात्री मी खिडकीतून बाहेर आकाशाकडे डोकावून पाहिलं पण तार्‍याकडे काही मागायची इच्छा होई ना.नव्हे तर तसं करणं बरोबर वाटे ना.माझा ह्या माझ्या संवयीवर असलेला
विश्वास उडाला होता अशातला हा प्रकार नव्हता.परंतु, मी तार्‍याकडून मिळणार्‍या आशा-अपेक्षांवर मन केंद्रीत न करता ही दुःखद घटना सहजपणे हाताळण्याचा प्रयत्न करीत होतो.”

“त्याचं काय आहे”
मी कमलाकरला म्हणालो,
“जशी वर्ष निघून जातात.आणि नंतर हळू हळू विचाराने पोक्त झाल्याने,शिक्षणामुळे,आणि जवळच्या नातेवाईकांच्या आणि मित्रमंडळीच्या सहाय्याने जीवन सुखकर होत जातं.आणि ह्या किशोरावस्थेतली तार्‍याकडून इच्छा मागून घेण्याची संवयी लोप पावत जातात. कदाचीत मी असंही म्हणेन की त्या संवयीला घट्ट गुंडाळून बाजूला ठेवून दिलं जातं.”

“काका,तुमचं म्हणणं अगदी बरोबर आहे”
असं म्हणून तो पुढे म्हणाला,
“अधून मधून मी वर आकाशाकडे बघत असे आणि थोड्या सहाय्याची मागणी करीत असे.पण बरेच वेळा माझ्याच मला मी तसं न करण्याची तंबी द्यायचो आणि त्यामुळे मझ्याकडून तार्‍याकडे काही तरी मागण्याचा बालीश प्रयत्न होत नसायचा.
जरी माझं जीवन आनंदायी होतं तरी त्या आनंदावर माझा आवर असायचा.पण एखाद्या तृप्त जीवानात वाटावं तशी माझ्या जीवनात मी दिलचस्पी घेत नव्हतो.”
“पण आता तुझं लग्न ठरलंय असं मी ऐकलंय.मग केव्हा लग्न करतोयस?”
असा मी कमलाकरला प्रश्न केला.

“अलीकडेच मी एक मुलगी पाहायला गेलो होतो.आणि ती मला पसंत पडली.मी सुद्धा तीला पसंत होतो.एक दिवस तीच्याबरोबर फिरायला जाऊन नंतर मी तीला तीच्या घरी सोडायला पण गेलो. तीला तीच्या घरात सोडून आल्यावर नेहमी वाटावं त्यापेक्षा त्यावेळी जरा निराळंच वाटलं.चालत चालत घरी येत असताना मी वर मान करून सहज आकाशाकडे पाहिलं.आणि कोणतंही मनात अनमान न आणता पहिल्या दिसलेल्या तार्‍याकडे मागणी केली.
आणि ती फळाला आली.माझं आणि तीचं आता लग्न ठरलंय.वयक्तीक दृष्टीकोनातून पाहिल्यास आता पर्यंत मला मी एव्हडा परिपूर्ण झालो असं जाणवलं नव्हतं.”
हे कमलाकरचं ऐकून मी जरा माझ्या गालातल्या गालात हंसलो.

“काका,तुम्ही हंसला, त्यावरून माझी खात्री झाली आहे की तुम्ही ह्या माझ्या म्हणण्यावर नक्कीच काही तरी स्पष्टीकरण म्हणा किंवा सफाई म्हणा देणार हे उघडंच आहे.”
कमलाकरने माझ्या मनातलं ओळखलं.
मी म्हणालो,
“तुझं बोलणं ऐकून लगेचच माझ्या मनात प्रश्न आला की तुझ्या बाबतीत हा ठरावीक समयाचा प्रताप होता का? की तो समय येई पर्यंत तुझ्या जीवनात ती मुलगी येण्याचं तू तुला आवरून ठेवलं हो्तंस?.तुमचं दोघांचं जन्मोजन्मीचं नातं असल्याने तीला भेटेपर्यंत वाटेत आलेल्या सर्व अडचणी निघून गेल्या असाव्यात का? हे काही खरं असेल असं मला वाटलं नाही.
नंतर माझ्या मनात आलं की कदाचीत ही तुम्हा दोघातली रहस्यमय प्रकिया आहे असं तर नाही ना?का एकमेकाचं होण्यासाठी निर्माण झालेली ती ओढ तर नाही ना?
हे जरा मला जास्त संयुक्तीक वाटलं.”

मला कमलाकर म्हणाला,
“काका,तुमचं हे ऐकून मला काय वाटतं ते खरं सांगू का, मी माझ्याच मनात म्हणतोय की तार्‍याकडे माझ्या इच्छापुर्तीची मागणी करण्याच्या माझ्या संवयीचा चमत्कारपूर्ण त्याग होण्यासाठी, माझ्या विचारात परीवर्तन होण्याचा हा प्रकार असावा. “

“जाउं देत रे,सकाळ झाली म्हणजे झालं.कुणाच्या कोंबड्याच्या आंरवण्याने सकाळ झाली ह्याला महत्व नाही.तुझं लवकरच लग्न होणार आहे हीच खरी आनंदाची गोष्ट आहे.ह्यावेळी मला दोन कवितेच्या ओळी उस्फुर्त सुचल्या.त्या ऐक.”
असं म्हणून मी म्हणालो,

“प्रकाश नीळ्या नीळ्या नभाचा
झगमगाट लुकलुकणार्‍या तार्‍याचा
पहिला तारा पहाण्याचा
प्रसंग प्रत्येक रात्रीचा
मागणी इच्छा पुर्तीची
होईल का ती खात्रीची”

श्रीकृष्ण सामंत (सॅन होझे कॅलिफोरनीया)
shrikrishnas@gmail.com

कवटाळीले मी सार्‍या दुःखाना

(अनुवादीत)

घे मज जवळी हे जीवना
कवटाळीले मी सार्‍या दुःखाना
करूनी बहाणा
लपवीत जमाना
केले घर माझ्याच नयनातील पापण्याना
दे मज सहारा हे जीवना

चिमुकली परछाई लोचनी आणताना
करूनी बहाणा
लपवीत जमाना
भरीले मन पिऊनी दोन आंसावाना
दे मज किनारा हे जीवना

घे मज जवळी हे जीवना
कवटाळीले मी सार्‍या दुःखाना

श्रीकृष्ण सामंत (सॅन होझे कॅलिफोरनीया)
shrikrishnas@gmail.com

रंगात छपलेलं सौन्दर्य.

“ही अगाध चित्रकारी माझ्या मनात येणार्‍या उमेदीबद्दलची माझी समझ ताजी करते आणि त्यावर असलेली माझी श्रद्धा पुनःनिर्माण करते.”

ते पावसाचे दिवस होते.मी वर्दे यांच्या घरी गेलो होतो. संध्याकाळची वेळ होती.त्यांच्या घराच्या समोरच्या पटांगणात आम्ही खूर्च्या टाकून बसलो होतो.आकाशात ढग जमले होते.पण पाऊस येण्याची शक्यता बरीच कमी होती.काळे कुट्ट ढग पाहून आणि गार हवेची झुळूक मधून मधून अंगावरून गेल्यावर थोडातरी पाऊस पडून जावा असं मनात येत होतं.
तेव्हड्यात दोन मोठ्या ढगामधे अंतर येऊन त्या भेगेमधून संध्याकाळच्या सूर्याची सोनेरी किरणं दिसायला लागली होती.माझ्या मनात आलं अशाच वेळी सुंदर इंद्रधनुष्य तयार व्हावं.आणि तसंच झालं.ते सप्तरंगी इंद्रधनुष्य पहात असताना वर्दे यांची मुलगी, सूंदरी-कुंदा-आमच्यासाठी चहाचा ट्रे घेऊन बाहेर आली.रिकाम्या कपांच्या खणखण आवाजाने मला तीची चाहूल लागली.कुंदाला मीच सुंदरी म्हणायचो.खरोखरच ती लहानपणापासून सूंदर दिसायची. गोरा गव्हाळी रंग,लाल चुटूक ओठ, काळे भोर डोळे, कारण डोळ्यातला पांढरा भाग कमीच होता.सरळ नाक आणि गोड वरच्या पट्टीतला आवाज. अशी कुंदा त्यावेळी दिसायची.म्हणूनच मी तीला सुंदरी म्हणायचो.आता ती अर्थात मोठी झाली होती.पण सर्व सौन्दर्य टिकवून होती.
चहाचा कप माझ्या हातात देता देता आणि दुसरा कप आपल्या हातात घेऊन चहाचा घोट घेता घेता दुसर्‍या खूर्चीवर बसली.आणि मला म्हणाली,
“बोला”

मी कुंदाला म्हणालो,
“ते इंद्रधनुष्य बघ.विश्वकर्म्याची काय ही कलाकृती.?”
कुंदाला मी न जाणता काहीसं सक्रिय व्हायला कारणच दिलं.
मला म्हणाली,
“काका,रंगातलं सौन्दर्य मला विशेष आवडतं.
मग तो आ-वासून प्रेरणा देणारा छानदार जांभळट पर्वतांच्या रांगांच्या मागे दिसणारा आभाळातल्या गुलाबी आणि नारंगी रंगाच्या अस्थाला जाणार्‍या सूर्याच्या झगमगत्या छटा सारखा असो वा पांढर्‍या शुभ्र कागदावरचा काळ्या अक्षरातला उतारा असो.”

मी कुंदाला म्हणालो,
“काही लोकांचे ह्या जगातले निरनीराळे भेदभाव,मग ते माणसा माणसातले असो,रंगारंगातले असो किंवा सौन्दर्यातले असो जेव्हा आपल्या समजूतींची छेडछाड करतात तेव्हा, त्याचं मला विशेष कुतूहल वाटतं.रंगाचंच उदाहरण घ्यायचं झाल्यास,एखादा लालभडक तिखट पदार्थ आपल्या ओठातून शिरकाव करून जीभेवर विराजमान होतो तेव्हा तोंडात पाण्याचा पूर येतो. नाकपुड्या फुगतात जेव्हा हिरव्या गार गवताजवळ गेल्यावर मातीचा सुगंध नाकपुड्या हुंगतात तेव्हा.जेव्हा काळे-करडे कभिन्न ढग उंच आभाळात लोंबताना दिसतात,तेव्हा उदासिनतेत डुबून गेल्यासारखं वाटतं आणि केव्हां एकदा उत्कंठा आणणारं,उत्साह आणणारं नारंगी रंगाचं वातावरण येईल असं वाटतं.किती हे रंग वातावरण निर्माण करतात?”

हे ऐकून कुंदा मला म्हणाली,
“असं असूनही कुठलाच रंग नाडी-स्पंदन वाढवीत नाही, जीभेला स्थिर करीत नाही,उदरात मंथन करीत नाही,भावना प्रज्वलीत करीत नाही जेव्हडं काळ्या आणि गोर्‍या रंगातलं वैषम्य करूं शकतं.”
“असं तू का म्हणतेस?”
मी कुंदाला प्रश्न केला.

“त्याचं असं झालं,”
ती म्हणाली,
“लहानपणी मी माझ्या आईवडीलांबरोबर एका जत्रेला गेली होती. असेन मी कदाचीत दोन-तीन वर्षाची.त्याठिकाणी माझ्या आईवडीलांची दुसर्‍या एका जोडप्याशी ओळख झाली.त्यांच्या बरोबर एक काळसावळी मुलगी होती.असेल चारएक वर्षाची.मी एकटीच जत्रेतल्या त्या उंच रंगीबेरंगी चक्राची राईड घ्यायला घाबरत होती.ती मुलगी माझ्याबरोबर मला साथ द्यायला जणू माझी मोठी बहिण होऊन पुढे आली.तीचं नाव मला आठवतं, केतकी.
ती माझ्या संरक्षणासाठी आपला हात हळूवारपणे माझ्या गळ्यात टाकून मला जवळ ओढून बसली होती.आम्ही दोन मुली मांजरांची दोन गुबगुबीत पिल्लांसारखी दिसत असावी.आमचा उत्साह माझ्या बाबांनी त्यांच्या कॅमेर्‍यात टिपला होता.आम्ही दोन मुली निरागस चेहर्‍याच्या,निष्कपट मनाच्या त्या फोटोत दिसत असाव्यात.”

मी म्हणालो,
“हो,तो मी तुझा फोटो पाहिला होता.मी तुझ्या बाबानां म्हणालो ही होतो,
“नातं ना गोतं पण अगदी मागच्या पुढच्या बहिणी सारख्याच दिसतात.”
पण त्या फोटोची तुला आज आठवण का आली?”

“कारण सांगते,मी ज्यावेळी अकरा वर्षाची झाली तेव्हा मला आठवतं आमच्या शाळेतल्या बाईंनी एक सुंदर नाचाचा कार्यक्रम आयोजीत केला होता.
आम्ही सर्व मुली त्यात हिरीरीने भाग घेतला होता.पण काही मुली निष्कारण भांडण उकरून माझ्याशी न बोलत्या झाल्या होत्या.मला आठवत्तं एक दोनदां काही मुलीनी कट रचून मला वर्गात कोंडून ठेवलं होतं. त्या फोटोतल्या मुलीची आठवण आली की माझ्या जीवनातले काही प्रसंग मला आठवतात.मघाशी तुम्ही जे भेदभावाचं काहीसं म्हणालात ना त्या भेदभावाने मला त्या फोटोची आणि इतर प्रसंगाची आठवण आली.”

मी म्हणालो,
“हे बघ कुंदा,तू काहीशी सुंदर चेहर्‍याची गव्हाळ रंगाची असल्याने बर्‍याच जणाकडे आकर्षित होत असावीस. ते तर त्यांच्यात असूया आणण्याचं कारण नसेल ना?”
“कदाचीत तुमचं म्हणणं बरोबर असेल.
कारण नंतर वरच्या शाळेत गेल्यावर पण मला अश्याच प्रकारचा अनुभव आला.”
असं सांगून कुंदा पुढे म्हणाली,
“निरनीराळ्या स्वभावांच्या मुलींशी माझी मैत्री असताना सुद्धा आणि मी नेहमीच त्यांच्याशी प्रेमळ वागणूक ठेवली असताना सुद्धा माझ्या वर्गातल्या एका मुलीने मला टाकून बोलायचा प्रयत्न केला.एकदा तीने माझ्याशी धक्काबूक्की केली.माझी पुस्तकं लपवली आणि असाच हा कटू अनुभव एकदा आमच्या शाळेच्या ड्रॉइंग टीचरनी पाहिला.आणि त्यापासून त्या मुलीवर अप्रत्यक्ष वचक आला. चकचकीत वाटणार्‍या माझ्या जगात मला फिका फिका प्रकाश दिसायला लागला.आणि अशीच एक दिवस मी मन कंपीत करणार्‍या एका फोटोअल्बमवर धडपडले. त्यात तो दोन लहान मुलींचा फोटो दिसला. तोच तो फोटो जो माझ्या बाबानी त्या जत्रेत काढला होता.”

जेव्हा मला माणसाच्या मनातली मनोहरता संपली असं वाटतं त्यावेळी हा फोटो माझा नैतिक होकायंत्र आहे असं मी समजते. ज्यावेळी त्या फोटोकडे मी पहाते त्यावेळी माझ्या संरक्षणासाठी तीने टाकलेला माझ्या गळ्यातला तो तीचा हात आणि मला चिकटून बसलेली ती मुलगी फोटोत पाहून मलाआकाशातल्या इंद्रधनुष्याची आठवण येऊन मी मंत्रमुग्ध होते.ती माझ्यापेक्षा जरा काळसावळी असली तरी आमच्या दोघातल्या प्रेमाच्या रंगाच्या छट्या त्या इंद्रधनुष्यासारख्याच वाटतात.
ही अगाध चित्रकारी माझ्या मनात येणार्‍या उमेदीबद्दलची समझ ताजी करते आणि त्यावर असलेली माझी श्रद्धा पुनःनिर्माण करते.”

मी म्हणालो,
“पण सर्वात महत्वपूर्ण म्हणजे खरोखरच ही चित्रकारी, ते रंग किती सुंदर असू शकतात ह्याची जाणीव करून देते.तुला नाही का वाटत?”
“काका,अगदी तुम्ही माझ्या मनातलं बोललात.”
असं कुंदा म्हणाली.
आणि आम्ही दोघं परत आकाशाकडे पहायला लागलो.पण ते सप्तरंगी इंद्रधनुष्य केव्हांच फुसलं गेलं होतं.

श्रीकृष्ण सामंत (सॅन होझे कॅलिफोरनीया)
Shrikrishnas@gmail.com

लाल गुलमोहराचं झाड.

“मला वाटतं प्रतीक्षेतली मनोहरता वेगळीच असते.चंद्राच्या प्रकाशाची चंदेरी झगमग नुकतीच क्षीतीजावरून इंच इंच वाढत असताना फक्त स्वर्गातून त्याचा महिमा पाहणं शक्य असावं अशी ती प्रतीक्षा अशावेळी वाटते.”

करमकराना फक्त एकच मुलगा होता.पराग.
त्याचं त्यांनी वेळेवर लग्न करून दिलं.परागची पत्नी सुंदर दिसायला होती.पराग ही राजबिंडा दिसायचा.त्यांचं लग्न होऊन बारा वर्ष झाली होती.तरीपण त्यांना मुल नव्हतं.सगळेच काळजीत होते.त्यातल्या त्यात करमकर आजीआजोबा.
जवळ जवळ सर्व प्रयत्न करून,डॉक्टरी उपाय करून सुद्धा निराशे शिवाय काही पदरी पडलं नाही.
करमरकर आजोबा एकदा मला म्हणाले होते,
“बर्‍याच गोष्टी विधीलिखीत असतात.प्रयत्न करणं आपलं काम.”
मी त्यांना म्हणाल्याचं आठवतं,
“प्रत्येक आजी आजोबांना आपल्याला एखादं नातवंड असावं हे वाटणं अगदी स्वाभावीक आहे.कुणाच्या नशीबात काय आहे हे कुणास ठाऊक.? पण कधीही काहीही होऊ शकतं अशी आशा ठेऊन रहायला काही कष्ट पडत नाहीत.”
“तुमच्या तोंडात साखर पडो”
मला करमरकर आजी म्हणाल्या होत्या.

आणि अगदी तसंच झालं.जवळ जवळ परागच्या लग्नाला बारा वर्ष उलटून गेल्यानंतर मुल होण्याची आशा निर्माण झाली होती. करमरकर आजी आजोबांना जगावंसं वाटण्याची घटना घडली.
आज करमकरांच्या प्रतीक्षेला सोळा वर्ष पुरी झाल्याने तीच्या वाढदिवसाच्या सोहळ्याला आम्हाला त्यांनी बोलावलं होतं.
करमकर आजी आजोबा आता खूपच थकले होते.पण नातीच्या वाढदिवशी ते खूप उमेदीत होते.
सोळा वर्षापूर्वी नात झाल्याचं कळल्यावर जेव्ह्डा आनंद ह्या दोघांवर दिसत होता तेव्हडाच आनंद आज मला दिसला.

मी दोघांनाही उद्देशून म्हणालो,
“तुम्हाला आज प्रतीक्षेच्या जन्माची आठवण येत असेल नाही का?”
करमरकर आजोबांची स्मृती वयाच्या मानाने तल्लख दिसली.
मला म्हणाले,
“हो मला अजून तो दिवस आठवतो.
बाळंतपणाच्या हॉस्पिटलमधली वेटिंगरूम अगदी शांत होती.
पण माझी छाती धडधडत होती.आम्हाला पहिलं नातवंड होणार होतं.आणि ते सुद्धा खूप वर्षानी.मी तिकडच्या खिडकीच्या बाहेर गुलमोहर झाडावरच्या लाल रंगाच्या फुलावरती कावळे चोंच मारून काही तरी काढून खात होते ते बघण्यात दंग होतो.संध्याकाळची वेळ होती. सूर्याची उन्हं खाली उतरत होती. परागची आई बेचैन झालेली आणि थोडी काळजीत तर थोडी देवाच्या प्रार्थनेत गुंग झालेली मला दिसली. सर्व वातावरण प्रतीक्षेने व्यापलं होतं.
एकदम बाळंत-खोलीतलं दार उघडलं.नर्स बाहेर आली.तीच्या डोळ्यातली चमक आणि तोंडावरचं हंसू मला अजून आठवतं.ती म्हणाली,
“या, आजी आजोबा तुम्हाला नात झाली.तीला जाऊन भेटा.”
आमची प्रतीक्षा अगदी टोकाला पोहोचली होती.आम्ही दोघं त्या नर्स बरोबर डिलिव्हरी-रूममधे गेलो.बाळाची आईचा चेहरा आनंदी दिसला. कपड्यात गुंडाळलेल्या त्या एव्हड्याश्या जीवाला आपल्या दोन हाताच्या घडीत घेऊन तीच्या कानाजवळ आपलं तोंड नेऊन आम्हाला पाहून पराग हळूच बोलला,
“माझी प्रतीक्षा.”
एव्हडा उत्तम क्षण दुसरा कुठला नसावा.
आणि पुढे आम्ही तीला प्रतीक्षा म्हणायला लागलो.तीच्या आईलापण ते नाव आवडलं.”
मी म्हणालो,
“मला वाटतं प्रतीक्षेतली मनोहरता वेगळीच असते.चंद्राच्या प्रकाशाची चंदेरी झगमग नुकतीच क्षीतीजावरून इंच इंच वाढत असताना फक्त स्वर्गातून त्याचा महिमा पाहणं शक्य असावं अशी ती प्रतीक्षा अशावेळी वाटते.”

करमरकर म्हणाले,
“दूर गावात शिकत असलेलं आपलं मूल सुट्टीत घरी आल्यावर कसं वाटावं,एखादा जीवश्च-कंटश्च मित्राबरोबर पुनर्भेट झाल्यावर कसं वाटावं, आपल्याला अतीशय आवडणार्‍या जागेत परत आल्यावर कसं वाटावं, आपल्याला अतीप्रीय असलेल्या व्यक्तीची उबदार मिठी मिळाल्यावर कसं वाटावं तसं ह्या प्रतीक्षेचं असतं.
आणि तुम्ही म्हणता तसं, त्या हळू हळू वाढत जाणार्‍या चंद्रप्रकाशा सारखी ही अपेक्षा वाढता वाढता नव्या उमेदीला जन्म देते.”

आजींच्या चेहर्‍यावरचा आनंद पाहून मला ही त्यांना अधिक आनंदी करण्यासाठी स्फुर्ती आली.
“ती उमेद की जेव्हा प्रवासातून सुरक्षीतपणे आल्यावर मिळणारी आपल्या माणासाची जवळीक,ती उमेद की ज्यातून आपल्याला आपल्या जवळच्यांच्या गळ्यात गळा घालायला मिळणारी संधी.
आणि कदाचीत,अवास्तवीक राहून ही आपल्या मनात आलेली कल्पना खरी व्हावी म्हणून केलेली उमेद.”

“पण बरेच वेळा आपण ज्या गोष्टीचं स्वप्नं करतो ते आपल्या अपेक्षे प्रमाणे होईल असं नसावं.”
आजीनीं परागचं लग्न झाल्यावर बारा वर्ष त्याला मुल होण्याच्या अपेक्षेत दिवस कसे गेले हे नकळतच सांगीतलं.
त्या पुढे म्हणाल्या,
कधी कधी अपेक्षाभंग होणं,मनाला लागणं,नाराज करणार्‍या घटना होणं हे चालूच असतं.कधी कधी आपल्या योजना उलट्या सुलट्या होणं हे ही चालूच असतं.जसं लांब राहून मग घरी परत येण्याच्या योजना मनासारख्या होत नाहीत.मैत्रीत बदलाव येतो. कधी कधी इच्छेलेली भेट घडत नाही.”

करमकर आजोबांना झालेल्या जुन्या गोष्टी विसरून जाऊन आता सकारात्मक विचार करावा हे आजींना आणि मला सुचवण्यासाठी आपला मुद्दा सांगण्याची उमेद आली.
ते म्हणाले,
“परागच्या आईचं जरी खरं असलं तरी, कधी कधी नवीन घटना अपेक्षेची जागा घेतात.कदापी अपेक्षीत नसलेलं,किंवा योजनेत नसलेलं, किंवा स्वप्नात नसलेलं घडून येतं.
आपल्याकडे असलेल्या बुद्धिचातुर्यातून,असलेल्या दृष्टीकोनातून,धैर्यातून काही घटना उघडल्या जातात आणि आपला दृष्टीक्षेप नव्या शक्यतेत रुपांतरीत होतो.”
मी ही म्हणालो,
“आणि असं घडल्यावर आपण नव्या प्रतीक्षा करूं लागतो.आणि असं करीत असताना आपलं हे नव्या अपेक्षांचं गलबत आपल्याला जीवनाच्या समुद्रात तरंगत ठेवतं.आणि असं तरंगत असताना आपण करीत असलेल्या फक्त त्या सानंद अपेक्षाच आपल्या जवळ नसतात तर कदाचीत त्यातून आपल्या स्वप्नात ही नसलेल्या,कल्पनाही न केलेल्या अपेक्षा परिपुर्ण होण्याची शक्यता असते.
आणि त्याचं जीतंजागतं उदाहरण म्हणजे तुमची प्रतीक्षा.”
प्रतीक्षेचं नाव घेताच ती आमच्या जवळ वाढदिवसाच्या केकच्या डिशीस घेऊन आली आणि आम्हा तीघांना नमस्कार करून गेली.
आम्ही तीघानीही तीला,
“दीर्घायुषी हो”
असा आशिर्वाद दिला हे उघडंच आहे.

श्रीकृष्ण सामंत (सॅन होझे कॅलिफोरनीया)
shrikrishnas@gmail.com

पहिल्या नजरेतलं प्रेम.

“ज्यामुळे क्षणार्धात कुणाच्या तरी आपण प्रेमात पडावं,एखाद्याला ओळखत नसतानाही त्याच्या जवळ आपलं मन उघडं करून टा्कावं, आणि आपली मनोभावना पाहून त्याने ती स्विकारावी वा स्विकारू नये,आपल्यात अश्या प्रकारची क्षमता असणं,त्या क्षमतेला काय म्हणावं.?”

सुशा,उषा आणि निशा अशा ह्या तीन बहिणी.प्रत्येकाची वागण्याची तर्‍हा आणि विचार निरनीराळे.सुशा योग्य वयात लग्न करून संसाराला लागली.
आपल्या संसारात ती सूखी होती.उषा तशी दिसायला चांगली.बॉलीवूडमधे कोरसमधे मिळणार्‍या कामात समाधान असायची. एखाद्या सिनेमात हिरॉईनकडे जादा एक्सपोझर मिळाला तर तीला धन्य वाटायचं.कदाचीत मागे पुढे हिरोईनचा लागला लग्गा तर लागला अशा प्रयत्नात असायची.आता आता तीला टी.व्ही.सीरियलमधे थोडी कामं मिळायला लागल्याने चेहर्‍याला जरा एक्सपोझर जास्त मिळतो म्हणून समाधान होती. तीचं टी.व्ही.वरच्या एका कॅमेरामन बरोबर लग्न ठरलंय म्हणून मागे एकदा मला निशा भेटली होती तेव्हा तीने मला सांगीतलं होतं ते आठवलं.

निशा पण उषापेक्षा दिसायला एक पायरी उत्तम वाटायची.पण निशाचं फॅड म्हणजे तीला लग्न करायचंच नव्हतं.लग्न करून आपलं स्वातंत्र्य हिरावून बसतो असा तीचा समज होता.निशाला मागण्या बर्‍याच यायच्या.आता पर्यंत किती मुलगे सांगून आले त्याचा ती गणती ठेवायची.
मी तीला एकदा न-विचारलेला उपदेश दिला-म्हणजे ज्याला अनसॉलिसीटेड ऍडव्हाईझ म्हणतात-तो उपदेश दिला.
मी निशाला म्हणालो होतो,
“तरूण वयात काही व्यक्तींची जरा हटकून मतं असतात.जसं लग्न न करण्याच्या तुझ्या मता सारखं.अर्थात हा प्रत्येक व्यक्तीचा खासगी प्रश्न असतो यात वाद नाही.पण वडीलधार्‍या मंडळीच्या अनुभवावरून म्हण किंवा आणखी काही म्हण,वय निघून गेल्यावर मग लग्न होणं जरा कठीण होतं आणि लग्न वेळेवर न केल्याने त्यातून येणार्‍या काही समस्यांना तोंड द्यावं लागतं.आणि विशेष करून आपल्या समाजात स्त्रीवर्गाला तो दाह जास्त सहन करावा लागतो.तू बहूश्रूत आहेस तुला,
“जास्त सांगणे न लगे.”"

त्यावेळी मला निशा म्हणाल्याचं आठवतं,
“काका,मी तुमच्या मताशी सहमत आहे.पण आता परिस्थिती बदलली आहे.स्त्रीया सुशिक्षीत झाल्या आहेत. आपल्या पायावर उभ्या राहू शकतात.
स्वतःची देखभाल स्वतः करू शकतात.लग्न झाल्यावर,मग मुलं होणं ओघाने आलं.त्या मुलांचं संगोपन.त्यांच्या जबाबदार्‍या.अर्ध आयुष्य त्यात निघून जातं.तुम्ही म्हणाल त्यातच मजा असते,तेच तर जीवन असतं वगैरे वगैरे.पण खरं सांगू मला त्यात स्वारस्य नाही.”

निशाच्या बोलण्याचा कल पाहून माझं बोलणं आवरतं घेत मी तीला एव्हडंच म्हणालो होतो,
“पसंत अपनी अपनी और ख्याल अपना अपना.”
पण निशा, ह्या वयात कधी कधी,
“पहिल्या नजरेतलं प्रेम होतं.”
आणि मग,
“आपल्यात अश्या प्रकारची क्षमता असणं, की ज्यामुळे क्षणार्धात कुणाच्या तरी आपण प्रेमात पडावं,एखाद्याला ओळखत नसतानाही त्याच्या जवळ आपलं मन उघडं करून टा्कावं,आणि आपली मनोभावना पाहून त्याने ती स्विकारावी वा स्विकारू नये,आपल्यात अश्या प्रकारची क्षमता असणं, त्या क्षमतेला काय म्हणावं?.
पहिल्या नजरा-नजरेतल्या प्रेमाबद्दल जरा उपहास केला जातो.आणि नंतर सुखी संसार करणारी जोडपी अगदी हंसून सांगायला धजतात की ते आमचं
“पहिल्या नजरेतलं प्रेम होतं.”

पण खरं सांगायचं तर निशाच्या मनात जे विचार आले ते विचार त्यावेळी माझ्या मनात नव्हते.जीवनाच्या नंतर नंतरच्या टप्प्यात एक वेळ अशी येते की कुणी तरी आपल्याबरोबर असावं ज्याला हिंदीत “हमसफर” म्हणतात,तसं वाटायला लागतं.अशावेळी एखादीचा नवरा किंवा एखाद्याची बायको “हमसफर” असते.ते नाही झालं तर आपलीच मुलं बरोबर असूं शकतात किंवा नातवंड बरोबर असूं शकतात.म्हणूनच लग्न करणं हे अनेक कारणामधे हे एक कारण असू शकतं. आणि म्हणूनच हा सगळा व्याप पुढच्या दृष्टीने फायद्याचा असतो. आता हे सगळ्यांच्या बाबतीत खरं होईल असं नाही.पण त्या आशेवर माणूस जगतो.

हे सगळं सांगण्याचं कारण,ह्यावेळी खूप वर्षानी मी निशाला तिच्या घरी भेटायला गेलो होतो.त्यावेळी मला जरा धक्काच बसला.निशा त्याच घरात रहाते जिथे तीचे आईवडील राहायचे ते मला माहित होतं.कारण आपल्या मुलीने -निशाने-लग्न केलेलं नाही तेव्हा पुढे मागे त्यांच्या पश्चात त्यांच्या जागेत तीने रहावं अशी त्या दोघांची इच्छा होती तसं एकदा मला दोघानीही बोलून दाखवलं होतं.
ह्यावेळी मी तीच्या दरवाज्याची बेल दाबली त्यावेळी एका दहा-बारा वर्षाच्या मुलीने दरवाजा उघडला.सूदर हंसली.आणि का कुणास ठाऊक,
“कोण हवंय तुम्हाला?”
असा प्रश्न मला विचारण्या ऐवजी,
“आई कुणीतरी तुला भेटायला आलंय.”
असं मोठ्याने ओरडून सांगून,
“मी जाते गं!.रात्री उशीर होईल.”
असं म्हणून दरवाज्यात माझ्या मागे दोन तीच्याच वयाच्या मुली उभ्या होत्या त्यांच्याबरोबर ती गेली.
“माधुरी,कोण गं आलंय?”
असा प्रश्न करीत ते पहाण्यासाठी निशा दरवाज्याजवळ आली तेव्हा मला ओळखायला तीला वेळ लागला नाही.आत शिरता शिरताच मी तीला प्रश्न केला,
“आई! म्हणून तुला हांक मारली त्या मुलीने,तुझं लग्न केव्हा झालं?,तू तर लग्न करण्याच्या विरोधात होतीस.मग विचार कसा बदललास? आणि तुझी मुलगी हंसली तेव्हा मला माधुरी दिक्षीत सारखीच हंसताना भासली.”
गप्प सगळं ऐकून घेत निशाने मला हाताने खूणावीत बसायला सांगीतलं.आणि म्हणाली,
“हे सर्व प्रश्न तुमच्याकडून मला अपेक्षीत होते.आणि बर्‍याच वर्षापूर्वीचं तुमचं आणि माझं ह्या लग्नाच्या विषयावर बोलणं झालं होतं त्याची आठवूण येऊन ते दिवस आठवले.”
खरं सांगू का त्यावेळी तुम्ही म्हणालेल्या ह्या पहिल्या नजरेतल्या प्रेमावर माझा नंतर विश्वास बसला.मला वाटायचं की मी नुकत्याच भेटलेल्या कुणालाही माझं सर्वस्व द्यायला प्रवृत्त व्हावं.मला वाटतं हे प्रेम वास्तवीक प्रेम असतं.असल्याच प्रकारच्या प्रेमाने त्यावेळी माझ्या जीवनात चांगला बदल आणला.”
माझं कुतूहल वाढवीत निशा कोड्यात बोलत होती.

“काही वर्षापूर्वी मी एकाच्या प्रेमात पडले.
माधुरीच्या.
एका तीन वर्षाच्या मुलीच्या.
तीने केलेलं एकच स्मित-हास्य तुमच्या चेहर्‍यावर हसूं आणील असं होतं.तीच्या एका मधूर हास्याने एखाद्याचं रिक्त मन भरून येईल असं मला त्यावेळी वाटलं.
मी ज्या दिवशी माधूरीला भेटले त्यादिवशी मला आठवतं कमालीचा उष्मा होता.जवळ जवळ चाळीस डीग्री तपमान. आणि बाहेर हवा पण कमालीची चीडचीडी होती.नुकतीच मी माझ्या कामावरून घराकडे आली होती.अगदी आमच्या घराच्या पायर्‍या समोर कुरकुर आवाज करणार्‍या झोपाळ्यावर बसून एक मुलगी आपले नाजूक पाय जमीनीवरच्या मातीत खूपसून मागे पुढे झोका घेत बसली होती.संध्याकाळची वेळ असली तरी उकाडा होत होता.मी घामाघूम झाली होती. आणि जीव नकोसा झाला होता.मी त्या मुलीच्या जवळ गेली तेव्हा तीने वर पाहिलं.तीचे ते काळेभोर डोळे सूर्याच्या उन्हाकडे पाहून किलकीले झाले होते.तशातही ती माझ्याकडे बघून खुदकन हंसली.मी तीच्याजवळ त्या झोपाळ्यावर बसले आणि तीला झोका देऊ लागले.ती मला आणखी चिकटून बसली.नंतर मी तीला माझ्या मांडीवर घेतलं.झोक्याने जरा थंड हवा अंगावरून गेल्याने मला अंमळ बरं वाटलं.तीने दिलेलं ते हास्य पाहून मला तीची किंव आली.कारण ते तीचं हंसं मला उपेक्षित वाटलं.तीच्या नकळत ते उपेक्षित हंसं मला बरंच काही सागून गेलं.मी शिकले की कसं का असेना कधी कधी प्रेम आपली जागा शोधून काढतं.

मला तीच्याकडून कळलं की तीची आई वर आमच्या घरात काम करीत आहे.आमच्या कामाला येणार्‍या बाईला सहाएक मुलं असावीत.
ही सगळ्यात धाकटी असं मला कळलं.हीला मी आमच्या बाईने घरी घेऊन आलेली पुर्वा कधी पाहिली नव्हती.
अगदी गरीब कुटूंबातलं हे शेंडे फळ इतरांबरोबर जगण्याच्या प्रक्रियेत जगत होतं.एका खांद्यावर फाटलेला आणि तीच्या शरिरापेक्षा मोठा असलेला तो झगा तीच्या दुसर्‍या खांद्यावरून खाली घसरत राहायचा आणि तो ती वर करण्याच्या प्रयत्नात असायची.पण काही कारणाने ती माझ्याशी लगट करताना माझ्यावर एव्हडी विश्वासलेली दिसली की पैसा आणि उपभोग्य वस्तूंच्या गराड्यात सांपडलेलं हे जग तीच्या कडून मिळणार्‍या प्रेमाला विसरलं आहे असं मला त्यावेळी भासलं. त्यावेळी मला दिसलेल्या एका साध्या उपेक्षितेकडून मिळालेल्या त्या नाचणार्‍या प्रसन्नेतेचा नादवृंद माझ्या
शिवाय आणि कुणीही ऐकू शकलं नसेल.
पहिल्या नजरा-नजरेतल्या प्रेमावर माझा भरवंसा त्यावेळी वाढला. त्या प्रेमाबरोबरच माझा तो घामाने डबडबलेला चेहरा आणि ती तीन वर्षाची मला चिकटून बसलेली मुलगी माझ्या नजरेतून नीसटली नाही.”

“मग ही मुलगी तुझ्याकडे कशी राहायला आली.?
माझा स्वाभावीक प्रश्न होता.
निशा म्हणाली,
“थोडे दिवस मी जाऊ दिले.माधुरी तिच्या आई बरोबर वरचेवर आमच्याकडे यायची.आमचं एकमेकावरचं प्रेम लक्षात घेऊन मी तीच्या आईला सांगायचं धारीष्ट केलं.
“राहूदेत ह्या मुलीला माझ्याकडे. मी तीला वाढवीन,चांगलं शिकवीन.ती तुझीच मुलगी आहे.फक्त माझ्याकडे राहते असं समज.”
तीच्या आईला “आंधळा मागतो एक ….” असंच झालं.
सात आठ वर्षं कशी निघून गेली ते कळलंच नाही.ती शिकायला पण हुशार आहे.आता तर ती मला माझ्या मैत्रीणी सारखीच वाटते.”

हे सगळं ऐकून मी निशाला म्हणालो,
“खरंच प्रेमाला उपमा नाही.असं म्हणतात ते खोटं नाही.प्रेम आंधळं असतं हे ही चुकीचं नाही.पण प्रेमाचे अनेक प्रकार आहेत.आणि स्त्री ही खरीच प्रेमपुजारी आहे.आई,बायको,बहिण,मैत्रीण आणि अशा अनेक प्रकारची त्या पुजार्‍याची तीची रुपं आहेत.आणि त्यात श्रेष्टतम रूप म्हणजे स्त्रीचं आईचं रूप.ते अनकंडीशनल रूप आहे.निसर्गाने स्त्री-जन्म देऊन आपल्यातली कमाल दाखवली आहे.
मघाशी तुला तुझी माधुरी,
“आई कुणीतरी तुला भेटायला आलंय.”
असं म्हणून निघून गेली ते ऐकून माझा तुझ्याबद्दलचा आदर द्विगुणीत झाला.
निशा आपल्या पदराने आपले डोळे पुसत होती.ते अश्रू होते आनंदाचे.आणि माझ्या डोळ्यातले पण.

श्रीकृष्ण सामंत (सॅन होझे कॅलिफोरनीया)
shrikrishnas@gmail.com

छ्न छन छ्नन छन छ्न छ्न

(अनुवादीत.)

छ्न छन
छ्नन छन छ्न छ्न
गीत मनी तरी का यावे
सन सन हवा सन सन
वार्‍याने तरी का लहरावे

ऐकीले असेल का ते वार्‍याने
कुणा तरी वरीलेस तुझ्या मनाने

छ्न छन
छ्नन छन छ्न छन
गीत मनी तरी का यावे

कंगन
खणण खण खण खण
कंगन तरी का खणखणावे
पैंजण
झनन झन झन झन
पैंजण तरी का झुणझुणावे

झुणझूण अपुल्या प्रीतिचे असावे
गीत हे प्रेमाचे म्हणोनी स्विकारावे

छ्न छन
छ्नन छन छ्न छ्न
गीत मनी तरी का यावे

नेई मेघ माझा लहरता पदर
म्हणे मेघ कर असेल ते सादर
स्वप्ने तुझी आहेत माझ्या पदरी
पदरात लिहीते नाव तुझे
धडधड मनातली आहे माझ्या पदरी
धडधडीत वसते प्रेम तुझे

धडधड अशीच क्षीण होत जाई
पैंजण बांधून वारा वहात राही
नयनी स्वपने फिरू लागली
श्वासात घंघरू गुणगुणू लागली

छ्न छन
छ्नन छन छ्न छ्न
गीत मनी तरी का यावे
सन सन हवा सन सन
वार्‍याने तरी का लहरावे

श्रीकृष्ण सामंत (सॅन होझे कॅलिफोरनीया)
shrikrishnas@gmail.com